Sen niemowlaka: bezpieczeństwo, rytm i nocne karmienia

Sen niemowlęcia potrafi spędzać… sen z powiek rodziców. Młode mamy i ojcowie często zastanawiają się, czy maluch śpi wystarczająco długo (albo czy nie śpi za długo), czy nie wybudza się zbyt często (lub zbyt rzadko), czy przyjmuje bezpieczną pozycję i czy nocna częstotliwość karmień jest odpowiednia. Warto pamiętać, że każde dziecko ma swoje indywidualne potrzeby i własny rytm rozwoju – tym niemniej istnieją pewne uniwersalne zasady dotyczące zdrowego snu niemowlaka. Ten poradnik dostarczy Ci podstawowej wiedzy o śnie Twojego maluszka.

Sen niemowlaka – podstawowe informacje

Pierwsze miesiące życia dziecka to czas wyjątkowo intensywnego rozwoju fizycznego i neurologicznego. Maluszek potrzebuje stosunkowo dużo jedzenia i snu – aby regenerować siły pożytkowane na rośnięcie i poznawanie świata. Z tego też powodu fazy snu niemowlaka różnią się od tych typowych dla człowieka dorosłego. Dziecko znacznie więcej czasu spędza w fazie REM, czyli w śnie płytkim, charakteryzującym się intensywną pracą mózgu. To właśnie wtedy odbywa się przetwarzanie bodźców i rozwój pamięci.

Ile snu potrzebuje niemowlę? W pierwszych tygodniach życia maluszek będzie przesypiał większość doby – nawet do 20 godzin. To, ile śpi niemowlę, zależy też od jego stanu zdrowia – dzieci cierpiące z powodu kolek czy innych dolegliwości będą wybudzać się częściej.

Z czasem rytm snu niemowlaka zaczyna się stabilizować. Około 3. miesiąca życia dziecko powinno już spać więcej w nocy niż w dzień. W trakcie dnia normalne są drzemki – im starsze dziecko tym będzie ich mniej.

Jak układać noworodka do snu?

Młodzi rodzice często obawiają się nocnych wypadków i zastanawiają się, jak kłaść noworodka do snu, aby uchronić go przed stoczeniem się, zadławieniem czy przyduszeniem. Odpowiedź jest jednoznaczna: niemowlę powinno spać na plecach – to właśnie ta pozycja jest dla niego najbardziej naturalna, a przy tym zmniejsza ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej (SIDS). A co z dziećmi, które mają tendencję się wiercić? Czy noworodek może spać na boku lub na brzuszku? Takie pozycje są niewskazane – ciałko dziecka nie jest jeszcze gotowe do przyjmowania całego obciążenia na klatkę piersiową czy miednicę. Na brzuszku należy układać malucha tylko pod nadzorem rodziców i na krótko.

Kolejna kwestia dotyczy tego, jak układać główkę noworodka do snu. Najlepiej zmieniać jej ułożenie – raz w prawo, raz w lewo. W ten sposób unikniemy spłaszczenia miękkich struktur czaszki.

Istotna jest również powierzchnia, na której śpi maluch. Powinna ona być twarda i płaska. Wybieraj materace przeznaczone dla noworodków i nie stosuj dodatkowych poduszek czy wałków – noworodek jeszcze ich nie potrzebuje.

Nocne karmienie niemowlaka

Pobudki na jedzenie są naturalne w pierwszych kilku, a nawet kilkunastu miesiącach życia – niezależnie od tego, czy mama karmi piersią, czy też maluch spożywa mleko modyfikowane. Podczas nocnego karmienia zaspokajany jest nie tylko głód, ale także potrzeba bliskości. Na początku konieczne mogą być nawet 2-3 sesje w ciągu jednej nocy. Z czasem maluch zacznie przesypiać całą noc bez piersi czy butelki.

A co robić w sytuacji, gdy noworodek nie budzi się na jedzenie? Wybudzanie dziecka do karmienia jest kwestią dyskusyjną – jeśli maluch prawidłowo przybiera na wadze, nie ma takiej potrzeby – wystarczy kierować się starą zasadą karmienia „na żądanie”. Jeżeli jednak pediatra zwróci uwagę, że rozwój dziecka jest spowolniony, trzeba będzie delikatnie je budzić, aby zwiększyć ilość przyjmowanego przez nie pokarmu. W wielu przypadkach będzie się to wiązało z tzw. karmieniem na śpiocha – kiedy dziecko nie jest całkowicie rozbudzone, ale ssie mleko. Jeśli tylko nie dochodzi do zachłyśnięć, takie karmienie jest dozwolone. Jego dodatkowym atutem jest łatwiejszy powrót malucha do snu.

Odwrotną sytuacją jest ta, gdy niemowlę je więcej w nocy niż w dzień. Takie zjawisko również jest normalne, zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia. Z czasem rytm karmienia przesunie się w stronę dnia, a nocne pobudki będą rzadsze. Ważne jest obserwowanie dziecka i reagowanie na jego potrzeby.

Higiena snu niemowlaka – co zrobić, żeby noworodek spał w nocy?

Każde dziecko rozwija się indywidualnie, dlatego pewne odstępstwa od przedstawionych powyżej prawidłowości niekoniecznie muszą stanowić podstawę do niepokoju. Jednocześnie warto zadbać o zapewnienie maluchowi odpowiednich warunków snu, aby był on zdrowy, regenerujący i bezpieczny.

Oto główne zasady, o których warto pamiętać:

• Wprowadź wieczorne rytuały – rutyna pozwala małemu organizmowi nauczyć się, co zwiastuje o zbliżającym się czasie zasypiania, dzięki czemu proces przebiega sprawniej. Warto uwzględnić m.in. kąpiel, masaż, przytulanie, śpiewanie czy czytanie bajek (i nie ma znaczenia, że niemowlę nie rozumie jeszcze słów – liczy się spokojny ton głosu rodzica).
• Usuń z otoczenia malucha zbędne przedmioty – nie umieszczaj w łóżeczku niczego, co nie jest tam faktycznie potrzebne. Unikaj dodatkowych poduszek czy pluszaków. Najlepiej, aby maluszek spał w całkowitej ciemności, ale jeśli zauważasz, że dziecko zasypia lepiej przy niewielkim świetle, pozostaw małą lampkę o ciepłej barwie. 
• Stwórz przyjazne otoczenie – niespokojny sen niemowlaka może być spowodowany licznymi bodźcami, takimi jak zbyt wysoka temperatura czy hałas. Zadbaj o to, aby dziecko nie musiało przez sen słuchać dudniącego telewizora. Przed snem wywietrz pomieszczenie.
• Zadbaj o zaspokojenie poczucia bliskości – jedni rodzice kładą niemowlę we własnym łóżeczku, w osobnym pokoju, inni zabierają je do własnego łóżka. Kto ma rację? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Każda rodzina powinna znaleźć własne rozwiązanie, uwzględniając bezpieczeństwo i komfort maluszka.